Jak działają leki na otyłość?

Otyłość to złożona choroba, związana nie tylko z nadmiarem masy ciała i tkanki tłuszczowej, ale też z ryzykiem chorób towarzyszących, takich jak nadciśnienie tętnicze, cukrzyca typu 2, dyslipidemia, stłuszczeniowa choroba wątroby czy obturacyjny bezdech senny. Dlatego coraz więcej uwagi poświęca się dobraniu skutecznego leczenia i włączeniu go możliwie wcześnie.

Leczenie farmakologiczne otyłości

Podstawą leczenia jest zmiana nawyków żywieniowych – najlepiej we współpracy z dietetykiem – oraz regularna aktywność fizyczna.

Jeśli te działania nie przynoszą wystarczających efektów, a pacjent spełnia odpowiednie kryteria, lekarz może zaproponować leczenie farmakologiczne jako uzupełnienie diety i ruchu.

Leki na otyłość stosuje się u osób ze wskaźnikiem masy ciała (BMI) ≥ 30 kg/m² lub z BMI ≥ 27 kg/m² i co najmniej jedną chorobą towarzyszącą związaną z masą ciała (np. dyslipidemią, nadciśnieniem tętniczym, cukrzycą typu 2).

{{cta}}

Leki stosowane w leczeniu otyłości

W Polsce do leczenia otyłości stosuje się leki z kilku grup: orlistat, połączenie naltreksonu z bupropionem (Mysimba), agonistów receptora GLP-1 (liraglutyd, semaglutyd) oraz tirzepatyd, który działa na receptory GIP i GLP-1. Każdy z nich działa inaczej, dlatego wybór leku zależy od stanu zdrowia, chorób towarzyszących i tolerancji.

Wciąż trwają badania nad kolejnymi lekami, które mogą poszerzyć możliwości farmakologicznego leczenia otyłości.

Orlistat

Orlistat działa w przewodzie pokarmowym – hamuje lipazy, czyli enzymy trawiące tłuszcze. Dzięki temu część tłuszczu z posiłku nie jest wchłaniana i zostaje wydalona z kałem. Lek nie wpływa na apetyt, a jego skuteczność jest umiarkowana.

Mysimba

Mysimba to lek złożony z dwóch substancji – bupropionu i naltreksonu – które osobno stosuje się w innych wskazaniach. Bupropion wykorzystuje się w leczeniu depresji i w terapii uzależnienia od nikotyny. Naltrekson stosuje się w leczeniu uzależnienia od opioidów i alkoholu.

Połączenie tych dwóch substancji w jednym leku okazało się skuteczne w zmniejszaniu masy ciała u dorosłych z otyłością. Lek działa na ośrodki w mózgu związane z apetytem i układem nagrody – nasila uczucie sytości i zmniejsza chęć jedzenia dla przyjemności, a nie z głodu.

Agoniści receptora GLP-1

Leki z grupy agonistów receptora GLP-1 od lat stosuje się w leczeniu cukrzycy typu 2. Naśladują działanie GLP-1 – hormonu jelitowego uwalnianego po posiłku. Obniżają stężenie glukozy we krwi, spowalniają opróżnianie żołądka i zmniejszają apetyt.

Do leczenia otyłości w Unii Europejskiej zarejestrowane są dwa leki z tej grupy:

• liraglutyd – lek o nazwie handlowej Saxenda, podawany codziennie,
• semaglutyd – lek o nazwie handlowej Wegovy, podawany raz w tygodniu.

Semaglutyd jest też składnikiem leków Ozempic i Rybelsus, ale te są zarejestrowane do leczenia cukrzycy typu 2.

Liraglutyd (Saxenda)

Liraglutyd jest w ok. 97% podobny do naturalnego ludzkiego GLP-1. Dzięki niewielkim zmianom w budowie wolniej ulega rozkładowi i działa dłużej. Osłabia uczucie głodu, nasila i wydłuża uczucie sytości, co pomaga ograniczyć ilość jedzenia i podjadanie między posiłkami. W badaniach obserwowano zmniejszenie masy ciała i obwodu talii oraz poprawę części parametrów metabolicznych, m.in. glikemii i profilu lipidowego.

{{cta_1}}

Semaglutyd (Wegovy)

Semaglutyd w dawce stosowanej w leczeniu otyłości jest zarejestrowany w Unii Europejskiej i w USA. Jest w ok. 94% podobny do ludzkiego GLP-1, a zmiany w budowie wydłużyły czas jego działania tak, że wystarczy podawać go raz w tygodniu.

Podobnie jak liraglutyd, semaglutyd został najpierw zarejestrowany do leczenia cukrzycy typu 2. Działa też na ośrodki w mózgu związane z apetytem i układem nagrody, dzięki czemu zmniejsza ilość zjadanych kalorii, nasila uczucie sytości, zmniejsza ochotę na tłuste potrawy i ułatwia kontrolę nad jedzeniem.

W bezpośrednim porównaniu (badanie STEP 8) semaglutyd pozwalał uzyskać większą redukcję masy ciała niż liraglutyd. W badaniu SELECT u osób z chorobą sercowo-naczyniową i nadwagą lub otyłością zmniejszał też ryzyko poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych.

Tirzepatyd

Tirzepatyd (lek o nazwie handlowej Mounjaro) jest agonistą dwóch receptorów: GIP i GLP-1. Podaje się go raz w tygodniu. Jest zarejestrowany zarówno w leczeniu cukrzycy typu 2, jak i do kontroli masy ciała.

Bezpieczeństwo leczenia

Najczęstsze działania niepożądane agonistów GLP-1 i tirzepatydu to nudności, wymioty, biegunka lub zaparcia – zwykle słabną z czasem, a ich ryzyko zmniejsza stopniowe zwiększanie dawki. Rzadziej występuje zapalenie trzustki lub kamica żółciowa. Leki te nie są stosowane w ciąży. Każdy z nich ma swoje przeciwwskazania, dlatego o leczeniu zawsze decyduje lekarz.

Nie łączy się samodzielnie leków na otyłość o różnych mechanizmach działania ani dwóch leków z tej samej grupy. O ewentualnej zmianie leku lub dawki decyduje lekarz.

{{cta_2}}