Probiotyki na odchudzanie - czy działają i są bezpieczne?

W ostatnich latach probiotyki zyskały ogromną popularność nie tylko jako suplementy wspierające zdrowie układu pokarmowego, ale także jako potencjalne wsparcie w procesie odchudzania. Czy jednak probiotyki rzeczywiście mogą pomóc w utracie wagi? Czy są bezpieczne? W tym artykule przyjrzymy się bliżej temu zagadnieniu.

Probiotyki a odchudzanie

Probiotyki to żywe mikroorganizmy, które – podawane w odpowiednich ilościach – przynoszą korzyści zdrowotne organizmowi gospodarza. Najczęściej są to bakterie z rodzajów Lactobacillus i Bifidobacterium, ale mogą to być również niektóre szczepy drożdży. Probiotyki można znaleźć nie tylko w suplementach, ale także w jogurtach naturalnych i kefirze.

Tradycyjnie probiotyki kojarzono głównie ze zdrowiem układu pokarmowego, jednak coraz więcej badań sugeruje, że mogą one wpływać także na inne aspekty zdrowia, w tym na masę ciała.

Badania wskazują na związek między mikrobiotą jelitową a masą ciała. Obszerne badanie z 2019 roku, obejmujące ponad 333 tysiące dzieci, wykazało, że stosowanie antybiotyków lub leków zmniejszających wydzielanie kwasu żołądkowego w pierwszych dwóch latach życia wiązało się z większym ryzykiem otyłości. Ryzyko rosło wraz z częstotliwością stosowania tych leków i ich łączeniem. To badanie obserwacyjne – pokazuje związek, ale nie dowodzi, że przyczyną były zmiany mikrobioty.

Problem dotyczy również dorosłych. Według WHO częstość otyłości na świecie od lat 70. XX wieku niemal się potroiła. Niektórzy badacze wskazują, że jednym z czynników sprzyjających chorobie otyłościowej mogą być zaburzenia mikrobioty jelitowej. Na skład mikrobioty wpływają m.in. dieta bogata w żywność wysokoprzetworzoną, częste stosowanie antybiotyków oraz siedzący tryb życia.

Podsumowując: skład mikrobioty jelitowej może mieć związek z masą ciała zarówno u dzieci, jak i u dorosłych, choć wiele zależności wciąż nie jest wyjaśnionych.

Mechanizmy, poprzez które probiotyki mogłyby wpływać na masę ciała, są złożone i nie do końca poznane. Naukowcy wskazują na kilka potencjalnych sposobów działania:

1. Regulacja apetytu: niektóre szczepy probiotyczne mogą wpływać na hormony regulujące apetyt, takie jak leptyna czy grelina.
2. Wpływ na metabolizm: w badaniach analizuje się wpływ probiotyków na gospodarkę energetyczną i tłuszczową, jednak wyniki są niejednoznaczne.
3. Redukcja stanu zapalnego: przewlekły stan zapalny o niskim nasileniu towarzyszy otyłości. Niektóre probiotyki mogą go nieco zmniejszać.
4. Wpływ na wchłanianie składników odżywczych: niektóre badania sugerują, że mikrobiota może wpływać na to, ile energii pozyskujemy z pożywienia.

Co mówi internet o probiotykach na odchudzanie?

Szukając w internecie informacji o probiotykach na odchudzanie, można natknąć się na wiele entuzjastycznych opinii i obietnic szybkiej utraty wagi. Fora i media społecznościowe pełne są historii osób, które twierdzą, że dzięki probiotykom udało im się schudnąć.

Należy jednak pamiętać, że opinie internautów, choć mówią o osobistych doświadczeniach, nie mogą zastąpić rzetelnych badań naukowych. Są subiektywne, a efekty często wynikają z innych czynników, takich jak zmiana diety czy większa aktywność fizyczna, które zwykle towarzyszą rozpoczęciu suplementacji.

{{cta}}

Probiotyki na odchudzanie – co wykazują badania

Aby obiektywnie ocenić wpływ probiotyków na masę ciała, trzeba przyjrzeć się wynikom badań naukowych. W ostatnich latach przeprowadzono ich wiele, a wyniki są niejednoznaczne.

Metaanaliza z 2018 roku, obejmująca 15 randomizowanych badań klinicznych z udziałem łącznie 957 uczestników, wykazała, że suplementacja probiotykami może prowadzić do niewielkiej, ale statystycznie istotnej redukcji masy ciała, BMI i zawartości tkanki tłuszczowej.

Inne badanie, opublikowane w „British Journal of Nutrition”, wykazało, że 12-tygodniowa suplementacja szczepem Lactobacillus gasseri SBT2055 wiązała się z niewielkim zmniejszeniem ilości tkanki tłuszczowej trzewnej i podskórnej u osób z nadwagą.

Metaanaliza z 2019 roku, dotycząca osób z nadwagą i zaburzeniami metabolicznymi, również wskazała na korzystny, ale mały efekt – średnio poniżej kilograma masy ciała i około centymetra w obwodzie talii.

Nie wiadomo też, jak probiotyki działają w dłuższej perspektywie – większość badań trwała kilka tygodni lub miesięcy. Część autorów sugeruje, że dłuższa suplementacja może dawać nieco lepsze wyniki, ale brakuje na to mocnych dowodów.

Badacze zwracają uwagę na kilka istotnych kwestii:

1. Rola krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych (SCFA), wytwarzanych przez bakterie jelitowe, w kontekście otyłości pozostaje niejasna. Niektóre badania wskazują na ich wyższe stężenie u osób z otyłością, inne sugerują ich potencjał w redukcji masy ciała.
2. Część przeglądów sugeruje, że mieszanki wieloszczepowe mogą działać lepiej niż pojedyncze szczepy – ale wyniki różnych analiz są sprzeczne, co pokazuje, jak ograniczona jest nasza wiedza.
3. W jednym niewielkim badaniu z udziałem 19 nastolatków w grupie przyjmującej probiotyki masa ciała wzrosła. Autorzy tłumaczyli to m.in. podjadaniem uczestników. To pokazuje, że probiotyki nie zniwelują nadwyżki kalorycznej.

Nie wszystkie badania potwierdzają pozytywne wyniki – część nie wykazała wpływu probiotyków na masę ani skład ciała. Rozbieżności mogą wynikać z różnic w stosowanych szczepach, dawkach, czasie suplementacji i charakterystyce badanych grup.

Probiotyk na odchudzanie – krótkie podsumowanie badań

Podsumowując wyniki dostępnych badań, można stwierdzić, że:

1. Probiotyki mogą mieć niewielki wpływ na masę ciała, ale nie są „magicznymi tabletkami na odchudzanie” i nie sprawią, że kilogramy znikną same.
2. Efekt może zależeć od konkretnego szczepu bakterii.
3. Ewentualne efekty są widoczne głównie wtedy, gdy probiotyki stosuje się razem ze zdrową dietą i aktywnością fizyczną. Przy diecie o zbyt wysokiej kaloryczności probiotyki nie uchronią przed przytyciem.
4. Czas trwania suplementacji może mieć znaczenie, ale nie ma jasnych zaleceń.
5. Reakcja na probiotyki jest indywidualna – to, co działa u jednej osoby, niekoniecznie zadziała u innej.

Badania nad probiotykami i ich wpływem na masę ciała wciąż trwają.

{{cta_1}}

Jakie probiotyki badano w kontekście odchudzania?

Nie wszystkie probiotyki są sobie równe. Badania sugerują, że niektóre szczepy mogą być bardziej obiecujące niż inne, na przykład:

1. Lactobacillus rhamnosus: w jednym z badań niewielki efekt obserwowano u kobiet, a nie obserwowano go u mężczyzn.
2. Bifidobacterium lactis: badany m.in. pod kątem wpływu na apetyt i parametry metaboliczne.

W badaniach oceniano też m.in. mieszanki szczepów:

• Lactobacillus acidophilus La5, Bifidobacterium BB12 i Lactobacillus casei DN001,
• Lactobacillus curvatus HY7601 i Lactobacillus plantarum KY1032,
• Lactobacillus acidophilus LA-14, Lactobacillus casei LC-11, Lactococcus lactis LL-23, Bifidobacterium bifidum BB-06, Bifidobacterium lactis BL-4,
• Lactobacillus salivarius UBLS-22, Lactobacillus casei UBLC42, Lactobacillus plantarum UBLP-40, Lactobacillus acidophilus UBLA-34, Bifidobacterium breve UBBr-01, Bacillus coagulans Unique IS2.

Wiele suplementów reklamowanych jako „probiotyk na odchudzanie” zawiera mieszanki różnych szczepów. Warto sprawdzać skład – ale nawet obecność szczepu badanego w kontekście masy ciała nie gwarantuje efektu.

Probiotyki w diecie odchudzającej – opinia dietetyka

Aby lepiej zrozumieć rolę probiotyków w procesie odchudzania, warto przyjrzeć się opinii specjalisty. Dr Zuzanna Przekop z Kliniki Holi zauważa, że rola mikrobioty dla naszego zdrowia jest kluczowa, i dodaje, że istnieją dowody, że probiotyki mogą wspomagać proces odchudzania.

‍„Krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe, które produkowane są przez przyjazne nam bakterie jelitowe, wpływają na nasz metabolizm. Na przykład kwas masłowy stymuluje wytwarzanie leptyny i indukuje wydzielanie glukagonopodobnego peptydu 1 (GLP-1). Istnieją również dowody na to, że mikrobiota jelitowa może wpływać na wybory żywieniowe gospodarza. Stwierdzono bowiem, że produkuje substancje wpływające na nastrój oraz apetyt, wpływa na receptory smaku, receptory kannabinoidowe oraz opioidowe w jelitach. Mikrobiota kryje przed nami jeszcze wiele tajemnic, jednak pewne jest to, że odgrywa kluczową rolę w naszym organizmie”.

Te efekty mogą wpływać na metabolizm i potencjalnie wspierać redukcję masy ciała. Wśród szczepów badanych w tym kontekście często wymienia się Lactobacillus rhamnosus GG oraz Bifidobacterium lactis.

„W badaniu przeprowadzonym na otyłych myszach (otyłość indukowano dietą) stwierdzono, że bifidobakterie powodowały zmniejszenie ilości komórek tłuszczowych oraz ograniczenie czynników prozapalnych, takich jak lipopolisacharydy” – wyjaśnia dr Zuzanna Przekop. Wyniki badań na zwierzętach nie przekładają się jednak wprost na ludzi.

Kluczem do skutecznego odchudzania zawsze pozostaje zbilansowana dieta i regularna aktywność fizyczna. Probiotyki mogą być dodatkiem, ale nie zastąpią zdrowego stylu życia.

Osobom rozważającym stosowanie probiotyków zalecamy konsultację z lekarzem lub dietetykiem, aby wybrać odpowiedni produkt i stosować go bezpiecznie.

Jak długo brać probiotyki na odchudzanie?

Na pytanie, jak długo stosować probiotyki, aby zauważyć efekty, nie ma jednoznacznej odpowiedzi. Zależy to od cech organizmu, stosowanego szczepu oraz stylu życia.

Probiotyki nie są uznaną metodą leczenia otyłości, dlatego nie istnieją wytyczne dotyczące takiej kuracji. Większość badań nad wpływem probiotyków na masę ciała trwała od kilku tygodni do kilku miesięcy.

Warto pamiętać, że probiotyki stosuje się przede wszystkim w konkretnych wskazaniach, np. podczas antybiotykoterapii lub w niektórych dolegliwościach jelitowych – o zasadności długotrwałej suplementacji warto porozmawiać z lekarzem.

Bezpieczeństwo stosowania probiotyków na odchudzanie

Probiotyki są zwykle uważane za bezpieczne dla większości osób, ale jak każdy suplement mogą wiązać się z pewnym ryzykiem. Warto wziąć pod uwagę:

1. Działania niepożądane: u niektórych osób probiotyki mogą powodować przejściowe dolegliwości, takie jak wzdęcia czy biegunka. Zwykle ustępują po kilku dniach.
2. Interakcje z lekami: antybiotyki mogą osłabiać działanie probiotyków, dlatego zwykle zaleca się odstęp między ich przyjęciem. Przed rozpoczęciem suplementacji przy stałym przyjmowaniu leków warto skonsultować się z lekarzem.
3. Osoby z obniżoną odpornością: u osób z poważnie osłabionym układem odpornościowym probiotyki mogą w rzadkich przypadkach prowadzić do zakażeń. W takich sytuacjach konieczna jest konsultacja z lekarzem.
4. Jakość produktów: suplementy probiotyczne nie są lekami i nie przechodzą takiej kontroli jak leki. Warto wybierać produkty od sprawdzonych producentów, z podanym dokładnym oznaczeniem szczepów.
5. Dawkowanie: należy stosować się do zaleceń producenta lub lekarza.

Podsumowując: probiotyki mogą być dodatkiem do procesu odchudzania, ale ich efekt jest niewielki i nie zastąpią zdrowego stylu życia. Osoby zainteresowane ich stosowaniem powinny podejść do tematu z rozwagą, konsultując się ze specjalistą i wybierając produkty dobrej jakości. Pamiętajmy, że zdrowe odchudzanie to proces, który wymaga czasu, cierpliwości i kompleksowego podejścia do zdrowia.

{{cta_2}}