Podwyższone trójglicerydy – o czym świadczą i jak obniżyć ich poziom?

Lipidogram to jedno z najczęstszych badań laboratoryjnych, obejmujące pomiar cholesterolu całkowitego, frakcji HDL, LDL oraz trójglicerydów we krwi. W ostatnich latach wzrosło zainteresowanie badaniem trójglicerydów jako wskaźnika ryzyka chorób układu krążenia, szczególnie miażdżycy.

Od kilkudziesięciu lat stosuje się statyny, które skutecznie obniżają poziom LDL i ryzyko miażdżycy. Mimo to część pacjentów nadal pozostaje zagrożona chorobami sercowo-naczyniowymi – i jednym z czynników tego tzw. ryzyka resztkowego mogą być właśnie podwyższone trójglicerydy. Problem polega na tym, że zwykle nie dają one objawów. Pacjenci często dowiadują się o nich przypadkowo podczas rutynowych badań krwi.

Wysoki poziom trójglicerydów jest zagrożeniem dla zdrowia, dlatego warto regularnie kontrolować ich stężenie i w razie potrzeby wprowadzić zmiany w stylu życia.

Czym są trójglicerydy i za co odpowiadają?

Trójglicerydy (TG) są głównym składnikiem tłuszczu w organizmie i pełnią rolę magazynu energii. Te związki chemiczne powstają z połączenia glicerolu i kwasów tłuszczowych. Organizm pozyskuje je na dwa sposoby: z pożywienia oraz poprzez syntezę w wątrobie (m.in. z nadmiaru węglowodanów). Po wchłonięciu z przewodu pokarmowego trójglicerydy trafiają do krwiobiegu, skąd są transportowane do mięśni jako paliwo. Gdy jednak dostarczamy więcej energii, niż zużywamy, ich nadmiar odkłada się w tkance tłuszczowej.

Regularne sprawdzanie poziomu trójglicerydów we krwi jest ważne dla profilaktyki, ponieważ ich nieprawidłowe stężenie może prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych. Podwyższony poziom trójglicerydów zwiększa ryzyko chorób sercowo-naczyniowych, takich jak zawał serca czy udar, a także miażdżycy tętnic obwodowych.

Badanie poziomu trójglicerydów zaleca się szczególnie w przypadku cukrzycy, niewłaściwej diety, stwierdzonej wcześniej hipertriglicerydemii, podejrzenia chorób wątroby lub trzustki, zaburzeń wchłaniania oraz u osób nadużywających alkoholu. Wskazaniem do badania są również objawy choroby niedokrwiennej serca.

{{cta}}

Podwyższone trójglicerydy – co to oznacza?

O podwyższonych trójglicerydach (hipertriglicerydemii) mówi się, gdy ich poziom na czczo przekracza 150 mg/dl. Często stosowany podział wygląda następująco:

• wartości graniczne: 150–199 mg/dl,
• wysokie trójglicerydy: 200–499 mg/dl,
• bardzo wysokie trójglicerydy: 500 mg/dl i więcej.

Wysoki poziom trójglicerydów najczęściej wynika z nieprawidłowej diety, nadmiernej masy ciała, braku aktywności fizycznej i nadużywania alkoholu. Może też być związany z chorobami, takimi jak cukrzyca czy niedoczynność tarczycy.

Objawy i konsekwencje podwyższonego poziomu trójglicerydów

Zwiększone stężenie trójglicerydów jest zazwyczaj bezobjawowe i wykrywa się je przypadkowo podczas rutynowych badań krwi. Dlatego kontrola lipidogramu powinna być przeprowadzana regularnie. U zdrowych dorosłych bez czynników ryzyka chorób układu krążenia zwykle zaleca się badanie co kilka lat, a osoby z grupy ryzyka powinny badać się częściej – zgodnie z zaleceniem lekarza.

Długotrwale utrzymujący się wysoki poziom trójglicerydów może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych, m.in. zwiększonego ryzyka chorób serca i naczyń, rozwoju miażdżycy oraz – przy bardzo wysokich wartościach – ostrego zapalenia trzustki.

Szczególną uwagę na kontrolę poziomu trójglicerydów powinni zwrócić mężczyźni po 45. roku życia i kobiety po 55. roku życia. Regularne badania są też wskazane u osób z otyłością, cukrzycą, chorobami trzustki lub tarczycy, akromegalią czy zespołem nerczycowym. Dotyczy to również kobiet w ciąży oraz osób stosujących antykoncepcję hormonalną lub glikokortykosteroidy.

Na poziom trójglicerydów wpływają nie tylko choroby współistniejące i styl życia, ale także predyspozycje genetyczne. Problem podwyższonych trójglicerydów często dotyczy również osób nadużywających alkoholu.

Przy bardzo wysokich stężeniach (zwłaszcza powyżej ok. 1000 mg/dl) znacząco wzrasta ryzyko ostrego zapalenia trzustki. Umiarkowanie podwyższone wartości wiążą się z kolei z większym ryzykiem miażdżycy, zawału serca i udaru mózgu.

{{cta_1}}

Jak obniżyć wysokie trójglicerydy?

Bardzo ważna jest regularna aktywność fizyczna – najlepiej codziennie, co najmniej 30 minut. Dobrze sprawdzają się ćwiczenia tlenowe, takie jak szybki marsz, bieganie, pływanie, nordic walking, aerobik czy taniec. Warto uzupełnić je treningiem siłowym, który pomaga zachować masę mięśniową.

Oprócz tego ważne jest, aby dążyć do prawidłowej masy ciała, ograniczyć alkohol i kontrolować poziom cukru we krwi. Przy bardzo wysokich wartościach lekarz może zalecić leczenie farmakologiczne – także preparaty z kwasami omega-3 w odpowiedniej dawce.

Dieta przy podwyższonych trójglicerydach

Tłuszcze (lipidy) pełnią w organizmie kluczowe funkcje – są budulcem błon komórkowych, umożliwiają przyswajanie witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (A, D, E, K) oraz biorą udział w produkcji hormonów steroidowych. Dlatego ważne jest dostarczanie odpowiedniej ilości tłuszczów, przede wszystkim jedno- i wielonienasyconych. Jednocześnie warto ograniczyć tłuszcze zwierzęce oraz tłuszcze trans, które znajdują się głównie w żywności wysokoprzetworzonej i twardych margarynach.

Dobrym źródłem zdrowych tłuszczów są oliwa z oliwek, orzechy oraz ryby. Szczególnie cenne są tłuste ryby morskie (łosoś, makrela, śledź, sardynki), których kwasy omega-3 pomagają obniżać poziom trójglicerydów. Trzeba jednak zachować umiar, bo nawet zdrowe tłuszcze są bardzo kaloryczne. Istotne jest również ograniczenie alkoholu, ponieważ nawet jego niewielkie ilości mogą podwyższać poziom trójglicerydów. Warto też zrezygnować ze słodzonych napojów, słodyczy i innych źródeł cukrów prostych oraz z żywności wysokoprzetworzonej.

Jeśli zmiany w diecie i stylu życia nie przynoszą oczekiwanego efektu, wskazana jest konsultacja z lekarzem. Po wywiadzie i ewentualnych dodatkowych badaniach lekarz może zalecić leczenie farmakologiczne.

Podsumowanie

Regularne badanie poziomu trójglicerydów jest ważnym elementem profilaktyki. Wysokie trójglicerydy często współwystępują z innymi zaburzeniami lipidowymi, dlatego warto oceniać cały lipidogram. Wczesne wykrycie podwyższonych wartości pozwala szybko wdrożyć odpowiednie postępowanie i zapobiec poważnym powikłaniom.

Systematyczna kontrola trójglicerydów, odpowiednia dieta i aktywny styl życia to podstawa profilaktyki i leczenia hipertriglicerydemii. Jeśli mimo zmiany stylu życia wartości pozostają wysokie, niezbędna jest konsultacja z lekarzem.

Zobacz też: Cholesterol – jakie są normy. Czym się różni dobry i zły cholesterol?

{{cta_2}}