Lek na cukrzycę a odchudzanie. Czy lek na cukrzycę odchudza?

Nadwaga i otyłość stanowią globalny problem zdrowotny i prowadzą do wielu chorób, w tym cukrzycy typu 2. W odpowiedzi na rosnącą liczbę osób z otyłością naukowcy poszukują nowych metod leczenia. Jedną z opcji, która zyskuje coraz większe znaczenie, są leki przeciwcukrzycowe, zwłaszcza te z grupy analogów GLP-1. Leki te, pierwotnie przeznaczone do kontrolowania poziomu glukozy we krwi, wspomagają również redukcję masy ciała, dlatego część z nich stosuje się także w leczeniu otyłości.

Nadwaga i otyłość a leki na cukrzycę

Na początku warto podkreślić, że nie każdy lek na cukrzycę działa również w leczeniu otyłości. Podstawowym celem farmakoterapii cukrzycy jest regulacja poziomu glukozy we krwi. Leki osiągają ten cel różnymi metodami, takimi jak zwiększenie wydzielania insuliny, zwiększenie wychwytu glukozy przez tkanki czy hamowanie wydzielania glukagonu. Niektóre z nich mają także dodatkowy wpływ na inne narządy, co przynosi dodatkowe korzyści zdrowotne. Nie można jednak zakładać, że lek stosowany w leczeniu cukrzycy automatycznie będzie skuteczny w leczeniu otyłości.

{{cta}}

Analogi GLP-1 – leki przeciwcukrzycowe czy cudowne środki na odchudzanie?

Leki z grupy GLP-1, czyli agoniści receptora glukagonopodobnego peptydu 1, są skuteczne zarówno w leczeniu cukrzycy typu 2, jak i – w przypadku części z nich – otyłości. Cukrzyca typu 2 rozwija się najczęściej na tle insulinooporności, której sprzyja m.in. nadmiar tkanki tłuszczowej. Insulinooporność często towarzyszy też zespołowi policystycznych jajników (PCOS). Gdy tkanki zaczynają być oporne na działanie insuliny, trzustka początkowo wydziela jej więcej, a z czasem przestaje nadążać. O stanie przedcukrzycowym i cukrzycy typu 2 mówimy wtedy, gdy trzustka nie jest w stanie wydzielić tyle insuliny, ile potrzeba do kontroli poziomu glukozy we krwi. Insulina jest przy tym hormonem anabolicznym, a jej wysokie stężenia mogą sprzyjać odkładaniu tkanki tłuszczowej.

Analogi GLP-1 pomagają kontrolować glikemię głównie poprzez pobudzanie wydzielania insuliny po posiłku – tylko wtedy, gdy poziom glukozy jest podwyższony – oraz hamowanie wydzielania glukagonu. Wpływają również na ośrodki głodu i sytości w mózgu, a także spowalniają opróżnianie żołądka, co wzmacnia uczucie sytości. Sprzyja to utracie masy ciała, a mniejsza masa ciała zmniejsza insulinooporność. Lepsza kontrola cukru i redukcja masy ciała wzajemnie się wspierają, dlatego analogi GLP-1 sprawdzają się w obu sytuacjach.

Semaglutyd, liraglutyd i tirzepatyd to najpopularniejsze leki z tej grupy. Semaglutyd zyskał duże zainteresowanie dzięki wynikom badań klinicznych. W badaniu STEP 1 osoby z otyłością przyjmujące semaglutyd w dawce 2,4 mg traciły średnio ok. 15% masy ciała w ciągu 68 tygodni, wobec ok. 2% w grupie placebo. Uczestnicy obu grup stosowali jednocześnie dietę i aktywność fizyczną.

W mediach tradycyjnych i społecznościowych coraz więcej uwagi przyciąga Ozempic, czyli semaglutyd, ze względu na jego popularność wśród celebrytów. Kontrowersje wzbudza jego stosowanie przy prawidłowej masie ciała, ale też w leczeniu otyłości, ponieważ Ozempic jest zarejestrowany wyłącznie w leczeniu cukrzycy typu 2. Emocje są tym większe, że u pacjentów z cukrzycą lek może być refundowany, a okresowe braki w aptekach ograniczają dostęp do leku osobom, dla których jest on często niezbędny. W Polsce dostępny jest już preparat z semaglutydem przeznaczony do leczenia otyłości – Wegovy.

Podsumowując: analogi GLP-1 oraz tirzepatyd – podwójny agonista receptorów GIP i GLP-1 – to leki z powodzeniem stosowane w leczeniu cukrzycy. Ponieważ niektóre z nich są skuteczne także w leczeniu otyłości, stopniowo uzyskują rejestrację również w tym wskazaniu.

Semaglutyd w postaci roztworu do podskórnej iniekcji

Semaglutyd dostępny jest w formie roztworu do wstrzyknięć podskórnych. To wygodna forma, ponieważ wystarczy jedno wstrzyknięcie w tygodniu. Długi okres półtrwania semaglutydu zapewnia stabilne działanie przez cały tydzień. Lek znajduje się we wstrzykiwaczu (penie), co ułatwia samodzielne podawanie.

U pacjentów z cukrzycą typu 2 semaglutyd w zastrzykach może być refundowany na określonych warunkach. Aktualne ceny i zasady refundacji zależą od obowiązującego wykazu leków refundowanych i mogą się zmieniać. Preparat podaje się wyłącznie podskórnie – nigdy domięśniowo ani dożylnie.

{{cta_1}}

Semaglutyd w postaci tabletek do codziennego stosowania doustnego

Oprócz postaci do wstrzyknięć semaglutyd jest dostępny również w tabletkach przyjmowanych raz dziennie. Dla części pacjentów to wygodniejsza forma, bo nie wymaga wykonywania zastrzyków.

Semaglutyd jest peptydem, dlatego wyzwaniem jest ochrona go przed strawieniem w przewodzie pokarmowym. Dzięki specjalnej substancji wspomagającej wchłanianie semaglutyd w tabletkach może być wchłaniany w żołądku. Tabletki stosowane w cukrzycy typu 2 nie są zarejestrowane do leczenia otyłości. Prowadzono też badania nad wyższymi dawkami doustnego semaglutydu w leczeniu otyłości – aktualną dostępność takich leków omówi lekarz. Niezależnie od postaci leki trzeba stosować zgodnie z zaleceniami lekarza, który odpowiednio dobierze sposób podania i dawkę.

Semaglutyd – jakie należy zachować środki ostrożności?

Podczas stosowania semaglutydu, zarówno w zastrzykach, jak i w tabletkach, ważne jest przestrzeganie kilku zasad. Przede wszystkim lek powinien być stosowany zgodnie z zaleceniami lekarza. Osoby z cukrzycą powinny regularnie kontrolować poziom glukozy we krwi i konsultować się z lekarzem w przypadku niepokojących objawów.

Osoby z chorobami nerek, wątroby lub przewlekłymi chorobami układu pokarmowego, a także po przebytym zapaleniu trzustki, powinny poinformować o tym lekarza przed rozpoczęciem terapii. Semaglutydu nie stosuje się w ciąży ani podczas karmienia piersią. Ważne jest też, aby znać możliwe działania niepożądane i reagować na niepokojące objawy, takie jak nasilone nudności, wymioty czy silny ból brzucha.

Jakie jest ryzyko stosowania semaglutydu? Jakie są skutki uboczne stosowania leku na cukrzycę u osób zdrowych?

Jak każdy lek, semaglutyd może wywoływać działania niepożądane. Do najczęstszych należą nudności, wymioty, biegunka, ból brzucha i reakcje w miejscu wstrzyknięcia. Objawy te zwykle słabną z czasem, ale warto je zgłaszać lekarzowi.

Stosowanie semaglutydu przez osoby bez wskazań medycznych, np. w celu zrzucenia kilku kilogramów przy prawidłowej masie ciała, nie jest zalecane – ryzyko działań niepożądanych nie jest wtedy równoważone korzyściami zdrowotnymi. Dlatego o stosowaniu semaglutydu zawsze powinien decydować lekarz, który monitoruje przebieg leczenia.

Podsumowanie

Leki na cukrzycę, takie jak semaglutyd, liraglutyd czy tirzepatyd, są ważną opcją w leczeniu otyłości. Dzięki wpływowi na apetyt i gospodarkę węglowodanową wspierają redukcję masy ciała. Ważne jest jednak, aby znać możliwe działania niepożądane i zachowywać odpowiednie środki ostrożności. Jak przy innych lekach, kluczowa jest współpraca z lekarzem i regularne monitorowanie stanu zdrowia. Jeśli leki mają pomóc w odchudzaniu, nie można zapominać o odpowiedniej diecie i aktywności fizycznej, a także o wsparciu specjalistów – lekarza, dietetyka, psychologa, a nawet fizjoterapeuty.

{{cta_2}}